Göz egzersizleri ne sağlar? Gün içinde yapabileceğiniz 7 hareket
Göz egzersizleri, uzun süre yakına bakmaktan yorulan göz kaslarını gevşetmeye, göz kırpmayı hatırlatmaya ve gün içinde kısa molalar vermeye yarayan basit hareketlerdir. Ekran başında ve okurken konforu artırabilirler. Miyopi ya da astigmatizm gibi kırma kusurlarını ve göz numarasını ise değiştirmezler; gözlüğün, lensin ve düzenli göz doktoru kontrolünün yerini tutmazlar.

Göz egzersizleri gözde neyi çalıştırır?
Her gözü altı dış göz kası hareket ettirir; bu kaslar gözlerin birlikte sağa, sola, yukarı ve aşağı dönmesini sağlar. Gözün içinde ise siliyer kas bulunur. Yakına baktığımızda bu kas kasılır ve merceğin şeklini değiştirerek görüntüyü netleştirir; uzağa baktığımızda gevşer.
Telefon, bilgisayar ya da kitap başında saatlerce aynı mesafeye bakmak, siliyer kası uzun süre kasılı tutar. Gözler ayrıca yakın hedefe doğru içe toplanır. Akşamüstü hissedilen ağırlık, yanma ve odak değiştirirken yaşanan gecikme büyük ölçüde bu sürekli çalışmanın sonucudur. Göz yorgunluğu üzerine yazılanlar, molaların ve odak değişiminin bu nedenle işe yaradığını anlatır.
Egzersizler neler yapabilir, neler yapamaz?
Beklentiyi doğru kurmak için iki tarafı yan yana koymak faydalı olur:
| Yapabilecekleri | Değiştirmedikleri |
|---|---|
| Ekran ve okuma yorgunluğunu hafifletmeye yardımcı olur | Göz numarasını, yani diyoptriyi |
| Göz kırpmayı hatırlatır, gün sonundaki kuruluk hissini azaltabilir | Gözlük ya da lens ihtiyacını |
| Odak kasına düzenli mola verdirir | Katarakt, glokom ve sarı nokta hastalığının seyrini |
| Uzun çalışmaların arasına kısa bir dinlenme koyar | Yetişkinde tembel gözü |
| Göz doktorunun planıyla yakın odak sorunlarında kullanılabilir | Düzenli göz muayenesinin gerekliliğini |
Gün içinde yapılabilecek 7 göz egzersizi nelerdir?
Aşağıdaki hareketler için özel bir alet gerekmez; masanızda, otobüste ya da evde yapılabilir. Kontakt lens takıyorsanız avuçlama ve göz gezdirme sırasında gözlerinizi ovuşturmamaya dikkat edin.
1. 20-20-20 kuralı
Her yirmi dakikada bir, en az altı metre uzaktaki bir noktaya yirmi saniye bakın. AAO ekran başında en çok bu basit molayı önerir. Telefonunuza ya da bilgisayarınıza bir hatırlatıcı kurmak işi kolaylaştırır.
2. Bilinçli göz kırpma
Gözlerinizi on kez yavaşça ve tamamen kapatıp açın. Ardından iki saniye hafifçe sıkıp gevşetin. Ekrana bakarken kırpışlar yarım kaldığı için bu hareket gözyaşını yüzeye yeniden yayar.
3. Avuçlama
Ellerinizi birbirine sürterek ısıtın, avuçlarınızı kapalı gözlerinizin üzerine bastırmadan yerleştirin. Otuz-altmış saniye karanlıkta yavaş nefes alıp verin. Göz kapaklarına baskı yapmamak önemlidir.
4. Yakın-uzak odak
Başparmağınızı yüzünüzden yaklaşık 25 cm uzakta tutun ve birkaç saniye ona odaklanın. Sonra pencereden uzaktaki bir binaya ya da ağaca bakın. Bunu on kez tekrarlayın.
5. Göz gezdirme
Başınızı sabit tutarak gözlerinizle önce yukarı ve aşağı, sonra sağa ve sola, en son çaprazlara yavaşça bakın. Her yönü beş kez tekrarlayın. Baş dönmesi ya da bulantı hissederseniz bırakın.
6. Sekiz çizme
Birkaç metre ötede, yere yatırılmış büyük bir 8 rakamı hayal edin ve gözlerinizle bu şeklin üzerinden yavaşça geçin. Bir yönde ve ters yönde otuzar saniye yapın.
7. Uzağa bakan bir yürüyüş
Öğle arasında on-on beş dakika dışarı çıkın. Gün ışığında ufka, ağaçlara, uzak binalara bakmak, gözlerin gün boyu yakın mesafede kalmasına iyi bir karşılıktır.
Egzersiz sırasında ağrı, çift görme ya da baş dönmesi olursa hareketi bırakın. Yakın zamanda göz ameliyatı olduysanız egzersize başlamadan önce cerrahınıza danışın.
Egzersizleri güne nasıl yaymalı?
Uzun bir seans yerine kısa ve sık molalar daha iyi sonuç verir. Ofiste ya da evden çalışırken örnek bir gün şöyle olabilir:
- Sabah işe başlamadan: bir dakika bilinçli göz kırpma ve yakın-uzak odak.
- Çalışırken: her yirmi dakikada 20-20-20 molası.
- Her iki saatte bir: masadan kalkıp avuçlama, göz gezdirme ve kısa bir esneme.
- Öğle arasında: dışarıda on-on beş dakika uzağa bakan bir yürüyüş.
- Akşam: ekranları kapatmadan önce sekiz çizme ve avuçlama; yatmadan bir saat önce ekranı bırakmak.
Göz numarası egzersizle düşer mi?
Hayır. Miyopi, hipermetropi ve astigmatizm, gözün ön-arka uzunluğu ve korneanın eğriliği gibi yapısal özelliklerden kaynaklanır. NEI bu kırma kusurlarının gözlük, kontakt lens ya da cerrahiyle düzeltildiğini belirtir. Göz kaslarını çalıştırmak gözün uzunluğunu ve korneanın şeklini değiştirmez; bu yüzden numara egzersizle düşmez.
Kalıcı bir değişiklik ancak cerrahiyle mümkündür: korneayı lazerle yeniden biçimlendiren işlemler ya da doğal merceğin yerine yapay lens konan ameliyatlar. Bu kararı kornea ölçümleri ve göz dibi muayenesinden sonra göz doktoru verir. Büyüme çağındaki çocuklarda ise göz doktorları miyopinin hızını izler ve gerekirse özel camlar veya damlalarla bu hızı yavaşlatmayı hedefler; gün ışığında, açık havada oynamak da bu yaşlarda sıkça önerilen bir alışkanlıktır.
Egzersizlerin rolü konfordur: gün sonundaki yorgunluk, ağırlık ve kuruluk hissini azaltmaya yardımcı olurlar. Numara ve bulanıklık konusunda daha fazlası için bulanık görme rehberimize bakabilirsiniz.
Hangi egzersizler göz doktorunun planıyla yapılır?
Bazı göz sorunlarında egzersiz gerçek bir tedavi aracıdır, ama bu programlar muayeneden sonra göz doktoru ya da ortoptist tarafından planlanır:
Konverjans yetmezliği
Yakına bakarken gözlerin yeterince içe toplanamamasıdır. Okurken satır kaçırma, kelimelerin kayması, yakında çift görme ve baş ağrısı yapar. Kalem itme gibi özel egzersizler ve muayenehanede yapılan programlar bu durumda kullanılır.
Göz tembelliği (ambliyopi)
Çocuklukta bir gözün yeterince görmeyi öğrenememesidir. Tedavi genellikle gözlük ve sağlam gözün belirli saatlerde kapatılmasıyla yapılır; ne kadar erken başlanırsa o kadar etkili olur.
Şaşılık
Gözlerin farklı yönlere bakmasıdır. Gözlük, kapama, egzersiz ve gerekirse ameliyat seçenekleri göz doktoru tarafından değerlendirilir.
Ne zaman egzersiz yerine göz doktoruna gidilmeli?
Egzersizler sağlıklı gözlerin konforu içindir. Aşağıdaki durumlarda önce muayene gerekir; ani belirtilerde aynı gün göz doktoruna ya da acil servise başvurun:
- dinlenmeye ve molalara rağmen geçmeyen bulanıklık;
- okurken ya da yakına bakarken sık yaşanan çift görme;
- bir gözde ani görme kaybı;
- ışık çakmaları ve görme alanına inen gölge;
- kızarıklıkla birlikte göz ağrısı;
- çocukta göz kayması, gözünü kısma ya da kitabı çok yakından tutma.
Egzersizi destekleyen alışkanlıklar nelerdir?
Egzersizler, çalışma ortamı ve günlük düzenle birlikte düşünüldüğünde daha çok işe yarar:
- Ekranı yaklaşık bir kol boyu uzağa ve göz hizasının biraz altına yerleştirin; ayrıntılar göz yorgunluğu rehberimizde.
- Odayı ekranla uyumlu bir parlaklıkta aydınlatın, pencerenin yansımasını engelleyin.
- Kuru havada nemlendirici kullanın; kuruluk için göz kuruluğu sayfamıza bakın.
- Gece yedi-sekiz saat uyuyun; dinlenmiş gözler gün içinde daha az yorulur.
- Gün içinde yeterince su için.
- Menünüze yeşil yapraklı sebzeleri, renkli meyveleri ve balığı ekleyin.
Göz egzersizlerinin yanında beslenme takviyesi düşünülebilir mi?
Egzersizler gözlerin konforuna, dengeli beslenme ise genel sağlığına katkı sağlar. Gıda takviyesi bir ilaç değildir; egzersiz gibi o da göz numarasını değiştirmez ve gözlüğün ya da muayenenin yerini tutmaz. Yine de yoğun ekran ve okuma saatleri geçiren bazı yetişkinler beslenmelerini gözler için bilinen besinlerle tamamlar.
AB sağlık beyanları kaydına göre çinko ve A vitamini normal görmenin korunmasına katkıda bulunur. O Caps, beta-karoten, C vitamini, çinko ve E vitamini içeren ve gözlerin günlük bakımına yönelik bir kapsüldür. Satıcının kartına göre öğün aralarında, günde bir ya da iki kez birer kapsül su ile alınır; bazı kullanıcılar kapsülü sabah molasıyla aynı saate koyarak unutmamayı kolaylaştırır. İçerik ayrıntıları için O Caps içeriği sayfasına bakabilirsiniz.
Sorular ve cevaplar
Göz egzersizleri miyopiyi düzeltir mi?
Hayır. Miyopi gözün yapısından kaynaklanır ve egzersizle değişmez. Gözlük, kontakt lens ya da uygun kişilerde cerrahi yöntemlerle düzeltilir. Egzersizler ise ekran ve okuma yorgunluğunu hafifletmeye yardımcı olur.
Günde kaç dakika göz egzersizi yapılmalı?
Uzun seanslara gerek yoktur. Her yirmi dakikada yirmi saniyelik bir mola, her iki saatte birkaç dakikalık avuçlama ve göz gezdirme çoğu kişi için yeterlidir.
Egzersiz yaparken gözlüğü çıkarmalı mıyım?
Avuçlama ve göz gezdirmede gözlüğü çıkarmak daha rahattır. Yakın-uzak odak egzersizinde gözlüğünüzle mi, onsuz mu çalışacağınızı göz doktorunuza sorun.
Çocuklar göz egzersizi yapabilir mi?
Ekran molaları ve dışarıda oyun çocuklar için de iyidir. Ancak göz kayması, tembel göz ya da okurken zorlanma gibi durumlarda egzersiz programı mutlaka göz doktorunun muayenesinden sonra belirlenmelidir.
Göz egzersizi baş ağrısını geçirir mi?
Baş ağrısı uzun yakın çalışmaya bağlıysa molalar ve egzersizler rahatlatabilir. Sık tekrarlayan ya da şiddetli baş ağrısında eski bir gözlük reçetesi ya da başka bir neden olabileceği için muayene gerekir.
Telefon kullanırken hangi egzersiz en pratik?
En kolayı 20-20-20 molası ve bilinçli göz kırpmadır. Telefonu gözden 30–40 cm uzakta tutmak, uzun okumaları bilgisayar ya da tablete taşımak ve her birkaç dakikada başınızı kaldırıp uzağa bakmak da yorgunluğu azaltır.
Göz egzersizlerinin yan etkisi olur mu?
Doğru yapıldığında genellikle sorun yaratmaz. Hızlı ve zorlayıcı hareketler baş dönmesi yapabilir; avuçlamada gözlere bastırmamak gerekir. Yakın zamanda göz ameliyatı olanlar önce cerrahına danışmalıdır.
Kaynaklar
- Wikipedia: Eye strain
- AAO: Computers, Digital Devices and Eye Strain
- NEI: Refractive Errors
- Vikipedi: Miyopi
- NEI: Keep Your Eyes Healthy
Bu metni OCaps360 editör ekibi, belirtilen kaynaklara dayanarak hazırladı. Göz doktorunun tavsiyesinin yerine geçmez.
Bunları da okuyun
Göz yorgunluğu, uzun ekran ve okuma saatlerinden sonra yanma, bulanıklık ve baş ağrısıyla gelir. Nedenleri, 20-20-20 kuralı, ekran ayarı ve mavi ışık gerçeği.
Bulanık görme çoğu zaman gözlükle düzelen bir kırma kusurudur, bazen ise acil bir işarettir. Nedenler, muayene, göz numarası ve hemen doktora gitme halleri.
Göz kuruluğu, gözyaşının göz yüzeyini yeterince nemlendirememesidir. Yanma ve batmanın nedenleri, muayene, suni gözyaşı ve gün içinde rahatlatan adımlar.
O Caps, beta karoten, C vitamini, çinko ve E vitamini içeren göz kapsülüdür; ilaç ya da damla değil, gıda takviyesidir. 15 kapsül, 1.400 TL, kapıda ödeme.
Göz sağlığı için öne çıkan besinler: havuç, ıspanak, yumurta, turunçgiller, fındık, yağlı balık ve meyveler. Her grup neden önemli, haftalık tabak nasıl kurulur?
O Caps: kapıda ödemeyle sipariş verin
Adınızı ve telefonunuzu bırakın; satıcının operatörü sizi arayıp siparişi ve teslimatı teyit eder.