İçerikler sözlüğü: göz takviyelerinde hangi besin ögeleri var?
Bu sözlükte göz için hazırlanan gıda takviyelerinde en sık karşılaşılan dört içeriği tek tek ele alıyoruz: beta karoten, C vitamini, çinko ve E vitamini. Her sayfada içeriğin ne olduğu, hangi besinlerde bulunduğu, göz için neden önemli sayıldığı, günlük miktarı ve üst sınırı kaynaklarıyla birlikte yer alır. Hemen aşağıda etiket okumanın temel kurallarını özetledik.

Bu sözlük ne işe yarar?
Bir göz takviyesi hakkında en sağlam bilgi, ambalajın ön yüzündeki büyük yazılarda değil, arka yüzdeki küçük tabloda durur. O tabloyu rahatça okuyabilen biri iki ürünü birkaç dakikada karşılaştırabilir, operatöre doğru soruyu sorabilir ve gün içinde ne kadar aldığını bilir.
Sözlüğü bu amaçla hazırladık. Her içerik sayfası aynı sırayı izler: tanım ve etiketteki adları, besin kaynakları, AB sağlık beyanları kaydının o besin ögesi hakkında söyledikleri, göz için önemi, günlük alım değerleri ve üst sınır, dikkat edilecek noktalar, etikette nasıl yazıldığı. Bilgilerin dayanağını her sayfanın sonundaki kaynak listesinde görebilirsiniz; nasıl çalıştığımızı ise ürünleri nasıl seçtiğimizi anlattığımız sayfada açıkladık.
İçindekiler listesi ile besin ögesi tablosu arasında ne fark var?
Etikette iki ayrı bilgi bulunur ve ikisi sık sık karıştırılır. İçindekiler listesi, üründeki bütün maddeleri, kapsül kabuğu ve dolgu maddeleri dâhil, ağırlıkça çoktan aza doğru sıralar. Besin ögesi tablosu ise yalnızca vitamin ve mineralleri, bunların günlük porsiyondaki miktarını ve BRD yüzdesini gösterir.
İki ürünü karşılaştırırken tabloya bakın. Miktarın “bir kapsülde” mi yoksa “günlük porsiyonda” mı verildiğini kontrol edin; günde bir ya da iki kapsül önerilen ürünlerde bu iki sayı birbirinden farklıdır. Alerjiniz ya da beslenme tercihiniz varsa (örneğin jelatin) bakmanız gereken yer ise içindekiler listesidir.
A provitamini ne demektir?
Bazı besin ögeleri vücuda hazır hâlde değil, bir öncü madde olarak girer. Beta karoten bunun en bilinen örneğidir: bitkilerde bulunan bu turuncu pigment, bağırsakta ihtiyaca göre A vitaminine çevrilir. Bu yüzden ona “A provitamini” denir.
Bu ayrımın etiketteki karşılığı birimlerdir. Beta karoten bazen kendi adıyla miligram olarak, bazen de karşılık geldiği A vitamini miktarıyla mikrogram RE ya da RAE olarak yazılır. AB kaydındaki “normal görmenin sürdürülmesine katkıda bulunur” ifadesi A vitamini için onaylanmıştır; beta karoten vücutta A vitaminine dönüştüğü için bu beyan ondan söz ederken anılır. Ayrıntıları beta karoten sayfasında anlattık.
BRD yüzdesi neyi gösterir?
BRD, beslenme referans değeri demektir; Avrupa mevzuatında aynı kavram NRV kısaltmasıyla geçer. Sağlıklı bir yetişkinin bir vitamin ya da mineralden günde yaklaşık ne kadar alması gerektiğini gösteren etiket değeridir. Etiketteki yüzde, günlük porsiyonun bu değerin ne kadarını karşıladığını söyler. Sözlükteki dört besin ögesi için değerler AB'nin 1169/2011 sayılı tüzüğünde şöyledir:
| Besin ögesi | BRD (günlük) | Sözlük sayfası |
|---|---|---|
| A vitamini (beta karotenden) | 800 µg | Beta karoten |
| C vitamini | 80 mg | C vitamini |
| E vitamini | 12 mg | E vitamini |
| Çinko | 10 mg | Çinko |
BRD bir üst sınır değildir. Güvenlik için belirlenen tolere edilebilir üst sınırlar ayrı değerlerdir ve her içerik sayfasında NIH ve EFSA kaynaklarıyla ayrıca verilmiştir.
Miktarlar neden önemlidir ve nerede yazar?
Aynı içerik listesine sahip iki ürün, miktarlar farklıysa birbirinden çok farklı olabilir. Miktar üç soruyu yanıtlamanızı sağlar: günlük ihtiyacın ne kadarı karşılanıyor, başka bir takviyeyle birlikte üst sınıra yaklaşılıyor mu, kullanım önerisi bir yerine iki kapsül diyorsa toplam ne oluyor?
Kesin miktarların yeri ambalajın kendisidir. Satıcıların ürün kartları çoğu zaman yalnızca içerik adlarını sayar; mg ve BRD değerlerini üretici etiketteki tabloda verir. Kataloğumuzdaki O Caps için de durum budur: satıcı kartı dört içeriği adlarıyla listeler, kapsül başına miktarlar ise şişenin etiketinde yazar. Bu tabloyu nasıl okuyacağınızı O Caps içeriği sayfasında gösterdik.
Sağlık beyanları nereden gelir?
Avrupa Birliği'nde bir besin ögesi için kullanılabilecek sağlık ifadeleri tek bir listede toplanır: AB sağlık beyanları kaydı. Her beyan sözcüğü sözcüğüne yazılıdır ve yalnızca o besin ögesini yeterli miktarda içeren gıdalarda kullanılabilir. Türkiye AB üyesi değildir; takviye edici gıdaların etiketlerine dair kurallar burada Tarım ve Orman Bakanlığı'nın mevzuatıyla belirlenir.
Sitemizde besin ögelerinden söz ederken AB kaydındaki ifadelere bağlı kalıyor ve kaynağını belirtiyoruz. Türkiye'deki onay ve kayıt sorusunu ayrıca O Caps bakanlık onayı sayfasında ele aldık.
Hangi içerikten başlamalısınız?
Aradığınız bilgiye göre dört sayfadan birini seçebilirsiniz; içeriklerin kartları da bu sayfanın altında yer alıyor.
- Beta karoten: A vitaminine dönüşen turuncu pigment, havuç ve kayısı gibi kaynakları, sigara içenler için uyarı.
- C vitamini: gözün ön bölümündeki sıvıda yoğun bulunan suda çözünen vitamin, kuşburnundan biber kadar kaynakları.
- Çinko: retinada yüksek derişimde bulunan eser mineral, günlük ihtiyaç, eksiklik belirtileri ve üst sınır.
- E vitamini: hücre zarlarını koruyan yağda çözünen vitamin, fındık ve ayçiçek çekirdeği gibi kaynakları.
Gözler için anılan diğer besin ögelerini, örneğin lutein, zeaksantin ve omega-3'ü, göz vitaminleri rehberimizde bir arada anlattık.
Beta karoten, vücutta A vitaminine dönüşen turuncu bir bitki pigmentidir. Hangi besinlerde bulunduğunu, göz için önemini ve sigara içenler için uyarıyı anlatıyoruz.
C vitamini, vücudun üretemediği suda çözünen bir vitamindir. Hangi besinlerde bulunduğunu, gözdeki yerini, günlük ihtiyacı ve üst sınırı kaynaklarıyla anlattık.
Çinko, vücudun depolayamadığı bir eser mineraldir. Hangi besinlerde bulunduğunu, göz için önemini, günlük ihtiyacı ve üst sınırı kaynaklarıyla anlatıyoruz.
E vitamini, hücre zarlarını koruyan yağda çözünen bir vitamindir. Fındıktan ayçiçek yağına kaynaklarını, gözdeki yerini, günlük miktarı ve üst sınırı anlatıyoruz.
Sorular ve cevaplar
BRD ile NRV aynı şey mi?
Evet. NRV, İngilizce “nutrient reference value” ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçe etiketlerde aynı değer BRD (beslenme referans değeri) olarak yazılır.
Lutein neden bu sözlükte yok?
Sözlükte kataloğumuzdaki ürünlerin satıcı kartlarında yer alan içerikleri anlatıyoruz. Lutein ve zeaksantin hakkında ayrı bir rehberimiz var: lutein nedir sayfasında besin kaynaklarını ve araştırmaların neye baktığını bulabilirsiniz.
İçerik sayfalarındaki bilgiler nereden alınıyor?
AB mevzuatından ve sağlık beyanları kaydından, ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri'nin bilgi notlarından, Ulusal Göz Enstitüsü ve Amerikan Oftalmoloji Akademisi sayfalarından, EFSA'dan ve Vikipedi maddelerinden. Her sayfanın sonunda bağlantılarıyla listelenir.
Bunları da okuyun
Beta karoten, vücutta A vitaminine dönüşen turuncu bir bitki pigmentidir. Hangi besinlerde bulunduğunu, göz için önemini ve sigara içenler için uyarıyı anlatıyoruz.
C vitamini, vücudun üretemediği suda çözünen bir vitamindir. Hangi besinlerde bulunduğunu, gözdeki yerini, günlük ihtiyacı ve üst sınırı kaynaklarıyla anlattık.
Çinko, vücudun depolayamadığı bir eser mineraldir. Hangi besinlerde bulunduğunu, göz için önemini, günlük ihtiyacı ve üst sınırı kaynaklarıyla anlatıyoruz.
E vitamini, hücre zarlarını koruyan yağda çözünen bir vitamindir. Fındıktan ayçiçek yağına kaynaklarını, gözdeki yerini, günlük miktarı ve üst sınırı anlatıyoruz.
O Caps içeriği: beta karoten, C vitamini, çinko ve E vitamini. Her bileşen ne işe yarar, AB kaydında hangi ifadeler var, etiketteki miktarlar nasıl okunur?
Göz için vitaminler: A vitamini ve beta-karoten, çinko, C ve E vitamini, lutein ve omega-3. Besin kaynakları, AB sağlık beyanları, üst sınırlar ve AREDS özeti.
O Caps: kapıda ödemeyle sipariş verin
Adınızı ve telefonunuzu bırakın; satıcının operatörü sizi arayıp siparişi ve teslimatı teyit eder.