Göz kuruluğu neden olur, nasıl rahatlarsınız?

Göz kuruluğu, gözyaşının göz yüzeyini yeterince nemli tutamaması ya da çok çabuk buharlaşmasıdır. Yanma, batma, gözde kum varmış hissi ve göz kırpınca düzelen bulanıklık en sık şikâyetlerdir. Ekran başında geçen uzun saatler, klimalı ortamlar, kontakt lens ve yaş başlıca tetikleyicilerdir; çoğu kişide basit alışkanlıklar ve göz doktorunun önerdiği damlalar belirgin rahatlama sağlar.

Gözyaşı filmi nasıl çalışır?

Gözün ön yüzeyi, her göz kırpışta yenilenen incecik bir gözyaşı tabakasıyla kaplıdır. Bu tabaka yalnızca su değildir; üç katmandan oluşur ve her katmanın ayrı bir görevi vardır. En dıştaki yağ katmanı göz kapaklarının kenarındaki meibom bezlerinden gelir ve buharlaşmayı yavaşlatır. Ortadaki sulu katmanı gözyaşı bezleri üretir; yüzeyi besler ve temizler. En içteki müsin katmanı ise gözyaşının kornea üzerine tutunmasını sağlar.

Bu dengenin herhangi bir halkası bozulduğunda yüzey kurur, kornea tahriş olur ve görüntü netliğini yitirir. Göz kuruluğu çok yaygındır; özellikle kırk yaşından sonra ve kadınlarda daha sık görülür.

Göz kuruluğunun türleri nelerdir?

Göz doktorları kuruluğu nedenine göre ikiye ayırır; pek çok kişide ikisi bir arada bulunur.

Buharlaşmaya bağlı kuruluk

En sık görülen türdür. Meibom bezleri tıkandığında ya da yeterince yağ salgılamadığında gözyaşı hızla buharlaşır. Göz kapağı kenarlarında kızarıklık, sabahları yapışma ve kabuklanma eşlik edebilir.

Gözyaşı yapımının azalması

Gözyaşı bezleri yeterince sıvı üretmez. Yaş ilerledikçe, menopozla, bazı ilaçlarla ve Sjögren sendromu gibi bağışıklık sistemi hastalıklarında ortaya çıkabilir.

Belirtiler nelerdir?

NEI göz kuruluğunun belirtilerini şöyle sıralar; şikâyetler gün sonunda, ekran başında ve rüzgârlı havada artar:

  • yanma, batma ya da gözde kum, kirpik kaçmış hissi;
  • kızarıklık;
  • göz kırpınca düzelen, sonra yeniden gelen bulanıklık;
  • ışığa karşı hassasiyet;
  • kontakt lensin gün ortasında rahatsız etmeye başlaması;
  • gözlerin çabuk yorulması, okurken satırların kayması;
  • şaşırtıcı biçimde aşırı sulanma.

Aşırı sulanma bir çelişki gibi görünse de kuruluğun yaygın işaretidir: tahriş olan göz, refleks olarak bol ama sulu bir gözyaşı üretir. Bu gözyaşı yüzeyde tutunamaz ve hızla akıp gider.

Gözleri ne kurutur?

Kuruluğun arkasında çoğu zaman birkaç etken bir arada bulunur. En sık nedenler şunlardır:

  • Ekrana odaklanmak: göz kırpma sayısı belirgin biçimde azalır ve kırpışlar yarım kalır.
  • Klima, kalorifer, soba ve kuru hava: kışın kapalı ortamlar ve yazın klimalı ofisler gözyaşını hızla buharlaştırır.
  • Rüzgâr, toz ve sigara dumanı.
  • Kontakt lensler, özellikle önerilenden uzun süre takıldığında.
  • Yaş ve hormonal değişiklikler, özellikle menopoz.
  • Bazı ilaçlar: alerji ilaçları, bazı antidepresanlar, idrar söktürücüler ve bazı tansiyon ilaçları.
  • Göz kapağı iltihabı (blefarit) ve meibom bezlerinin tıkanması.
  • Lazer göz ameliyatı sonrası dönem: genellikle aylar içinde azalır.
  • Diyabet, tiroit hastalıkları ve romatizmal hastalıklar.

Gün içinde hangi ortamlar gözleri daha çok kurutur?

Kuruluk çoğu kişide günün belirli saatlerinde ve belirli yerlerde artar. Şikâyetin ne zaman başladığını fark etmek, neyi değiştireceğinizi de gösterir.

Göz kuruluğunu artıran günlük durumlar
OrtamNeden kuruturNe yapılabilir
Ofis ve ev çalışmasıAz göz kırpma, klima, ekrana uzun süre odaklanma20-20-20 molası, ekranı biraz aşağı almak, nemlendirici
Araç kullanırkenHavalandırmanın doğrudan yüze üflemesi, uzun süre yola bakmaHava çıkışlarını yukarı ya da yana çevirmek, molalarda gözleri kapatmak
Uçak yolculuğuKabin havası çok kurudurLens yerine gözlük, bol su, yanınızda suni gözyaşı
Kış akşamlarıKalorifer ve soba odanın nemini düşürürOdayı havalandırmak, su kabı ya da nemlendirici kullanmak
Rüzgârlı sahil ve açık havaRüzgâr ve güneş gözyaşını hızla buharlaştırırÇerçevesi geniş güneş gözlüğü

Göz doktoru göz kuruluğunu nasıl değerlendirir?

Muayene kısa sürer ve ağrısızdır. Göz doktoru önce şikâyetlerinizi, ekran sürenizi ve kullandığınız ilaçları sorar, ardından birkaç basit test yapar:

  1. Biyomikroskopla göz kapakları, kirpik dipleri ve korneanın yüzeyi incelenir.
  2. Floresein denen turuncu bir boya damlatılır; gözyaşı filminin kaç saniyede dağıldığı (gözyaşı kırılma zamanı) ölçülür.
  3. Schirmer testi: alt kapağa ince bir kâğıt şerit yerleştirilir ve beş dakikada ne kadar ıslandığına bakılır.
  4. Meibom bezlerine hafifçe bastırılarak salgının kıvamı değerlendirilir.

Evde neler rahatlatır?

Hafif ve orta düzeydeki kuruluğun çoğu, günlük düzende yapılan küçük değişikliklerle belirgin biçimde hafifler:

  • Ekranda 20-20-20 kuralını uygulayın: her yirmi dakikada yirmi saniye boyunca altı metre uzağa bakın ve birkaç kez tam, bilinçli göz kırpın.
  • Monitörü göz hizasının biraz altına yerleştirin; aşağı bakarken göz kapağı daha kapalı durur ve daha az buharlaşma olur.
  • Odada nemlendirici kullanın, kışın kalorifer üzerine su kabı koyun.
  • Klimanın ve arabadaki havalandırmanın yüzünüze doğru üflemesine izin vermeyin.
  • Sabah ve akşam beş-on dakika ılık kompres yapın, ardından kapak kenarlarını hafifçe ovarak temizleyin.
  • Gün boyunca yeterli su için.
  • Rüzgârlı ve tozlu havada çerçevesi geniş gözlük takın.
  • Kontakt lens süresini kısaltın, haftanın bazı günlerinde gözlüğü tercih edin.

Ekran başında yapabileceğiniz molaları ve masa düzenini göz yorgunluğu rehberimizde, basit hareketleri göz egzersizleri sayfasında bulabilirsiniz.

Suni gözyaşı ve diğer tedaviler nasıl seçilir?

İlk basamak eczanede reçetesiz satılan suni gözyaşı damlalarıdır. Günde dört kezden fazla kullanılacaksa koruyucu içermeyen, tek dozluk ya da özel şişeli ürünler tercih edilir; geceleri jel veya merhem kıvamındaki ürünler daha uzun süre nemlendirir. Kızarıklık giderici damlalar ise kuruluk için uygun değildir ve uzun süre kullanılmamalıdır. NHS eczacının bu konuda iyi bir ilk adres olduğunu belirtir.

Şikâyetler sürerse göz doktoru yüzeydeki iltihabı azaltan reçeteli damlalar, gözyaşı kanallarına yerleştirilen küçük tıkaçlar ya da meibom bezlerine yönelik muayenehane işlemleri önerebilir. Altta yatan bir hastalık varsa ilgili hekimle birlikte izlenir.

Hangi durumda kuruluk acil bir sorunun işareti olabilir?

Göz kuruluğu rahatsız edicidir ama genellikle acil değildir. Aşağıdakilerden biri varsa aynı gün bir göz doktoruna ya da acil servise başvurun:

  • şiddetli göz ağrısı ya da gözü açamayacak kadar ışık hassasiyeti;
  • görmede belirgin ve ani düşüş;
  • koyu, sarı-yeşil akıntı ve şişlik;
  • kontakt lens kullanırken ağrılı, kırmızı göz: lensi hemen çıkarın ve takmadan muayene olun;
  • ışık çakmaları, uçuşan noktalarda artış ya da görme alanına inen perde;
  • aniden başlayan çift görme veya bulanıklık.

Beslenme göz yüzeyini nasıl etkiler?

Dengeli beslenme gözyaşı filminin de temelidir. Hamsi, sardalya ve somon gibi yağlı balıklar, ceviz ve keten tohumu omega-3 yağ asitleri içerir; göz doktorları bunları sağlıklı bir menünün parçası olarak önerir. Yeterli sıvı almak, kahve ve alkolü ölçülü tutmak da gün sonundaki kuruluğu etkiler.

A vitamini, göz yüzeyindeki hücrelerin ve müsin katmanının yenilenmesinde rol oynar. Ciddi A vitamini eksikliği ağır bir kuruluğa yol açabilir, ancak bu tablo dengeli beslenen kişilerde nadirdir ve daha çok emilim bozukluğu olanlarda görülür. A vitamininin öncüsü olan beta-karoten havuç, balkabağı ve ıspanakta bolca bulunur.

Ahşap kâse içinde kabuklu ve iç ceviz

Gıda takviyeleri göz kuruluğunda ne yapar, ne yapmaz?

Gıda takviyesi göz kuruluğunu tedavi etmek için kullanılmaz; suni gözyaşının, göz doktorunun önerdiği damlaların ve ekran molalarının yerini tutmaz. Bazı yetişkinler ise beslenmelerini gözler açısından bilinen besinlerle tamamlamayı tercih eder.

AB sağlık beyanları kaydına göre çinko ve A vitamini normal görmenin korunmasına katkıda bulunur; C ve E vitamini hücrelerin oksidatif strese karşı korunmasına katkıda bulunur. O Caps beta-karoten, C vitamini, çinko ve E vitamini içeren, uzun ekran saatleri geçiren yetişkinlerin gözlerinin günlük bakımına yönelik bir kapsüldür; göz damlası değildir, ağızdan su ile alınır. Ayrıntılar için O Caps nasıl kullanılır sayfasına bakabilirsiniz.

Sorular ve cevaplar

Göz kuruluğu kalıcı mıdır?

Nedene bağlıdır. Ekran, klima ya da lens kaynaklı kuruluk alışkanlıklar değişince çoğu zaman belirgin şekilde azalır. Yaşa, menopoza ya da bağışıklık sistemi hastalıklarına bağlı kuruluk ise uzun süreli bakım ve takip gerektirebilir.

Suni gözyaşı her gün kullanılabilir mi?

Evet, suni gözyaşı her gün kullanılabilir. Günde dört kezden sık damlatıyorsanız koruyucusuz ürün seçin. Damlaya rağmen şikâyetleriniz haftalarca sürüyorsa göz doktoruna görünün.

Gözlerim sürekli sulanıyor, yine de kuruluk olabilir mi?

Evet. Yüzeyi tahriş olan göz refleks olarak bol, sulu gözyaşı üretir. Bu gözyaşı tutunamadığı için sulanma ile kuruluk hissi bir arada yaşanabilir.

Kontakt lens kullananlar ne yapmalı?

Lensi önerilen süreden uzun takmayın, temizlik kurallarına uyun ve lensle uyumlu damlaları tercih edin. Kuruluk sürüyorsa göz doktoru farklı bir lens malzemesi ya da günlük lens önerebilir.

Göz kuruluğu görmeyi bozar mı?

Gün içinde gelip giden bulanıklık yapabilir; göz kırpınca düzelmesi tipiktir. Uzun süre bakımsız kalan ağır kuruluk korneada yüzeysel yaralara yol açabilir, bu yüzden geçmeyen şikâyetlerde muayene önemlidir.

Göz kuruluğu için hangi doktora gidilir?

Göz doktoruna, yani göz hastalıkları uzmanına. Kuruluğa ağız kuruluğu, eklem ağrısı gibi şikâyetler eşlik ediyorsa göz doktoru sizi ayrıca romatoloji uzmanına yönlendirebilir.

Kaynaklar

  1. Vikipedi: Göz kuruluğu
  2. NEI: Dry Eye
  3. NHS: Dry eyes
  4. Wikipedia: Dry eye syndrome
  5. AAO: Computers, Digital Devices and Eye Strain

Bu metni OCaps360 editör ekibi, belirtilen kaynaklara dayanarak hazırladı. Göz doktorunun tavsiyesinin yerine geçmez.

O Caps

O Caps: kapıda ödemeyle sipariş verin

Adınızı ve telefonunuzu bırakın; satıcının operatörü sizi arayıp siparişi ve teslimatı teyit eder.

O Caps sipariş ver · 1.400 TL →