C vitamini (askorbik asit): gözlerdeki yeri ve en iyi besin kaynakları

C vitamini (askorbik asit), insan vücudunun kendisi üretemediği ve uzun süre depolayamadığı, suda çözünen bir vitamindir. Gözün ön bölümünü dolduran sıvıda kandakinden çok daha yüksek derişimde bulunur. AB sağlık beyanları kaydına göre C vitamini hücrelerin oksidatif strese karşı korunmasına ve yorgunluk ile bitkinliğin azalmasına katkıda bulunur. NIH'ye göre yetişkinler için üst sınır günde 2.000 mg'dır.

Kesilmiş portakal, limon ve misket limonu, C vitamini kaynakları

C vitamini nedir?

C vitamininin kimyasal adı askorbik asittir. Hayvanların çoğu onu kendi karaciğerinde üretebilir; insanlar ise bu işi yapan enzimi taşımaz ve C vitaminini her gün besinlerle almak zorundadır. Vikipedi'deki C vitamini maddesi, uzun deniz yolculuklarında görülen iskorbüt hastalığının taze meyve ve sebzeyle önlenmesinin bu vitaminin keşfine giden yolu açtığını anlatır.

C vitamini suda çözünür. Vücut ihtiyacından fazlasını birkaç saat içinde idrarla atar; bu yüzden ara sıra alınan büyük bir doz değil, her gün sofraya gelen taze sebze ve meyve belirleyicidir. Gıda sanayisinde antioksidan olarak da kullanıldığı için içindekiler listelerinde E300 koduyla karşınıza çıkabilir.

C vitamini vücutta ne işe yarar?

NIH Diyet Takviyeleri Ofisi'nin C vitamini bilgi notu onun kolajen yapımında, yaraların kapanmasında, bitkisel besinlerdeki demirin emilmesinde ve bağışıklık sisteminin çalışmasında görev aldığını yazar. Aynı zamanda serbest radikallere karşı hücreleri koruyan antioksidanlardan biridir.

AB sağlık beyanları kaydına göre C vitamini:

  • hücrelerin oksidatif strese karşı korunmasına katkıda bulunur;
  • yorgunluk ve bitkinliğin azalmasına katkıda bulunur;
  • bağışıklık sisteminin normal işleyişine katkıda bulunur;
  • kan damarlarının normal işlevi için normal kolajen oluşumuna katkıda bulunur;
  • demir emilimini artırır;
  • E vitamininin indirgenmiş formunun yenilenmesine katkıda bulunur.

Bu ifadeler 432/2012 sayılı Komisyon Tüzüğü ile C vitamininin kendisi için onaylanmıştır, belirli bir ürün için değil. Türkiye AB üyesi olmadığı için onları AB kaydına dayandırarak aktarıyoruz.

C vitamini göz için neden önemlidir?

Gözün ön odasını dolduran berrak sıvıda (humör aköz) ve göz merceğinde C vitamini kandakinden kat kat yüksek derişimde bulunur. Göz gün boyunca ışığa ve oksijene açık bir organdır; bu ortamda oluşan serbest radikallere karşı antioksidanlar doğal bir savunma hattıdır. C vitamininin gözdeki yüksek derişimi bu yüzden araştırmacıların ilgisini çeker.

Kolajen tarafı da gözle ilgilidir. Korneanın ve gözün beyaz kısmı olan skleranın yapısı büyük ölçüde kolajenden oluşur; gözü besleyen küçük kan damarlarının duvarında da kolajen vardır. AB kaydındaki “kan damarlarının normal işlevi için normal kolajen oluşumu” ifadesi bu bağlantıyı anlatır.

C vitamininin bir başka işi de E vitaminini yenilemektir: E vitamini bir serbest radikali etkisiz hâle getirdikten sonra C vitamini onu yeniden kullanılabilir duruma döndürür. İki vitaminin göz için hazırlanan ürünlerde sık sık birlikte görülmesinin bir nedeni budur. Ayrıntılar E vitamini sayfamızda yer alıyor.

C vitamini hangi besinlerde bulunur?

Akla ilk portakal gelse de birçok sebze turunçgillerle yarışır. Bir sivri biber, bir kâse brokoli ya da bir avuç maydanoz günlük ihtiyacın önemli bir bölümünü karşılayabilir. Türk mutfağında kışın sık tüketilen kuşburnu da C vitamini açısından en zengin meyvelerden biridir.

C vitamini içeren başlıca besinler
Besin grubuÖrneklerİpucu
BiberlerKırmızı biber, sivri biber, dolmalık biberÇiğ yendiğinde en yüksek değer
TurunçgillerPortakal, mandalina, limon, greyfurtKabuğu soyulunca kısa sürede tüketin
Diğer meyvelerKivi, çilek, kuşburnu, kavunTaze ve mevsiminde tercih edin
LahanagillerBrokoli, Brüksel lahanası, karnabaharBuharda kısa pişirme yeterli
Yeşillikler ve sebzelerMaydanoz, roka, domates, patatesSalataya limon eklemek pratik
Taze çilek ve orman meyveleri, C vitamini içeren besinler

Pişirme ve saklama C vitaminini nasıl etkiler?

C vitamini ısıya, ışığa ve havaya duyarlıdır. NIH, uzun süre pişirmenin ve uzun süre saklamanın besinlerdeki C vitamini miktarını azalttığını, buharda pişirme ve mikrodalganın kaybı sınırladığını belirtir. Suda haşlanan sebzede vitaminin bir kısmı haşlama suyuna geçer.

Pratik çözüm, her gün bir öğüne çiğ bir şey eklemektir: kahvaltıda domates ve biber, öğlen limonlu bir çoban salatası, ara öğünde bir mandalina ya da kivi. Portakal suyunu sıkar sıkmaz içmek ve kesilmiş meyveyi saatlerce bekletmemek de fark yaratır.

Günde ne kadar C vitamini gerekir?

Bu değerler sağlıklı yetişkinler içindir. Avrupa'daki beslenme önerilerinin dayanağını EFSA'nın beslenme referans değerleri sayfasında bulabilirsiniz. Gebelik ve emzirme döneminde ihtiyaç biraz artar; bu dönemde takviye seçimi hekimle yapılır.

Yetişkinler için C vitamini referans değerleri
DeğerGünlük miktarKaynak
Etiket referans değeri (BRD)80 mgAB 1169/2011
Önerilen alım, erkek90 mgNIH ODS
Önerilen alım, kadın75 mgNIH ODS
Sigara içenler için ek miktar+35 mgNIH ODS
Üst sınır2.000 mgNIH ODS

Sigara içenler neden daha fazla C vitaminine ihtiyaç duyar?

NIH ODS'ye göre sigara dumanı vücutta oksidatif stresi artırır ve C vitamininin daha hızlı tüketilmesine yol açar. Bu nedenle sigara içenlerin günlük ihtiyacı içmeyenlere göre 35 mg daha yüksek kabul edilir. Pasif içiciler için de benzer bir durum söz konusudur.

Ek miktarı karşılamak zor değildir: bir orta boy portakal ya da yarım kırmızı biber bu farkı kapatmaya yeter. Asıl kazanç ise sigarayı bırakmaktır; göz sağlığıyla ilgili kurumlar da sigarayı gözler için kaçınılması gereken alışkanlıkların başında sayar.

Fazla C vitamini almanın sakıncası var mı?

Besinlerden alınan C vitamini için bu sınırlara yaklaşmak neredeyse imkânsızdır. Takviyelerde ise etiketteki günlük miktara uymak yeterli bir güvenlik payı bırakır.

  • Yüksek dozlar: günde 2.000 mg'ın üzerindeki miktarlar NIH'ye göre ishal, bulantı ve mide krampına yol açabilir.
  • Demir birikimi: hemokromatoz gibi vücutta demir biriken durumlarda yüksek doz C vitamini demir emilimini daha da artırabilir.
  • Böbrek taşı öyküsü: daha önce böbrek taşı düşürmüş kişiler yüksek doz takviyeyi hekimleriyle konuşmalıdır.
  • Tedavi altındaysanız: ciddi bir hastalık için tedavi görenler, NIH'nin önerisine uygun olarak antioksidan takviyelerini tedaviyi yürüten hekime danışmalıdır.

Etikette C vitamini nasıl yazılır, O Caps'te nasıl yer alır?

Besin ögesi tablosunda C vitamini çoğu zaman mg ve BRD yüzdesiyle gösterilir. İçindekiler listesinde ise kullanılan form yazar: askorbik asit, sodyum askorbat, kalsiyum askorbat ya da askorbil palmitat. Hepsi vücutta aynı C vitamini olarak kullanılır; aralarındaki fark asitlik ve mideye hafifliktir.

Kataloğumuzdaki O Caps kapsüllerinde C vitamini; beta karoten, çinko ve E vitaminiyle birlikte bulunur. Kapsül başına miktarı üretici ambalajın üzerindeki içerik tablosunda belirtir. Etiketin bütününü nasıl okuyacağınızı O Caps içeriği sayfasında anlattık; C vitamini içeren ürünlerin kartları bu sayfanın altında yer alıyor.

Bitkiler arasında duran gıda takviyesi kapsülleri

Katalogda bu bileşeni içeren ürünler

Sorular ve cevaplar

C vitamini en çok hangi meyve ve sebzelerde bulunur?

Kuşburnu, kivi, çilek ve turunçgiller meyveler arasında öne çıkar. Sebzelerde kırmızı ve sivri biber, brokoli, Brüksel lahanası ve maydanoz en zengin kaynaklardır.

C vitamini ile çinko birlikte alınabilir mi?

Evet. İkisi göz için hazırlanan ürünlerde sık sık bir aradadır. AB sağlık beyanları kaydına göre her ikisi de hücrelerin oksidatif strese karşı korunmasına ve bağışıklık sisteminin normal işleyişine katkıda bulunur.

Daha fazla C vitamini almak gözler için daha mı iyidir?

Vücut ihtiyacından fazlasını idrarla atar, bu yüzden miktarı artırmak her zaman ek bir fayda getirmez. Yeterli ve düzenli alım, ara sıra alınan büyük dozdan daha anlamlıdır; üst sınır günde 2.000 mg'dır.

C vitamini yorgunluğa iyi gelir mi?

AB sağlık beyanları kaydındaki onaylı ifade, C vitamininin yorgunluk ve bitkinliğin azalmasına katkıda bulunduğudur. Uzun süren yorgunluğun başka nedenleri de olabileceğinden geçmiyorsa hekime görünmek gerekir.

Limonlu su C vitamini ihtiyacını karşılar mı?

Bir bardak suya sıkılan yarım limon az miktarda C vitamini verir. Günlük ihtiyacı karşılamak için biber, turunçgil, kivi ve yeşilliklerden oluşan çeşitli bir sofra daha etkilidir.

O Caps'te ne kadar C vitamini var?

Kapsül başına miktarı üretici ambalajın üzerindeki içerik tablosunda belirtir. Satıcının operatörüne sipariş sırasında ürünün içeriğini de sorabilirsiniz.

O Caps

O Caps: kapıda ödemeyle sipariş verin

Adınızı ve telefonunuzu bırakın; satıcının operatörü sizi arayıp siparişi ve teslimatı teyit eder.

O Caps sipariş ver · 1.400 TL →