Диоптрија: како да го прочитате рецептот за очила

Диоптрија е мерна единица за јачината на леќата што ја исправа грешката во прекршувањето на светлината во окото. Минус значи кратковидност — подалечните предмети се матни. Плус значи далековидност или потешко гледање одблизу. Цилиндарот покажува астигматизам. Диоптријата ја мери оптометрист или офталмолог, а се исправа со очила, контактни леќи или, кај дел од луѓето, со ласерска операција.

Што точно мери диоптријата?

Окото работи како фотоапарат. Рожницата и леќата ја прекршуваат светлината така што таа да се собере точно на мрежницата, во задниот дел на окото. Ако фокусот падне пред или зад мрежницата, сликата е матна. Тоа се вика рефракциска грешка.

Диоптријата (ознака D или dpt) ја изразува јачината на леќата потребна таа грешка да се исправи. Формално, тоа е обратната вредност на фокусното растојание во метри: леќа од 2 диоптрии собира светлина на половина метар, а леќа од 4 диоптрии — на четвртина метар. Колку е поголем бројот, толку е посилна леќата.

Според Светската здравствена организација, неисправените рефракциски грешки се меѓу најчестите причини за ослабен вид во светот — а повеќето од нив лесно се исправаат со соодветни очила.

Што значи минус диоптрија?

Минус пред бројот значи кратковидност (миопија). Окото е малку подолго од вообичаеното или рожницата е посилно извиена, па фокусот паѓа пред мрежницата. Блиските предмети се јасни, а таблите, сообраќајните знаци и лицата на другата страна од улицата се матни.

Кратковидноста најчесто почнува во детството или во тинејџерските години и може да расте сè додека телото расте. Според прегледот на Wikipedia за миопијата, истражувањата покажуваат дека децата што повеќе време минуваат надвор, на дневна светлина, поретко стануваат кратковидни.

Што значи плус диоптрија?

Плус пред бројот значи далековидност (хиперметропија): окото е малку пократко, а фокусот паѓа зад мрежницата. Младото око тоа често го надоместува само, со напрегање на мускулот на леќата, па далековидноста може долго да не се забележи. Често се чувствува како умор, печење во очите и главоболка по подолго читање.

Плус-очила носат и луѓето со пресбиопија — природното слабеење на гледањето одблизу по 40-тата година. Леќата со годините станува поцврста и потешко се фокусира на блиски предмети. Затоа текстот на телефонот почнуваме да го оддалечуваме, а во аптеките бараме очила за читање.

Илустрација на човек што чита книга во удобна фотелја

Што се цилиндар и оска?

Кога рожницата не е рамномерно заоблена — повеќе како лажица отколку како топка — светлината се прекршува различно во различни правци. Тоа е астигматизам. Сликата е развлечена или двојна по контурите, а ситните букви „играат“.

Астигматизмот се исправа со цилиндрична леќа. Во рецептот тоа е бројот во колоната CYL (цилиндар), а колоната AXIS (оска) кажува под кој агол, од 0 до 180 степени, треба да се постави таа леќа. Астигматизмот е многу чест и обично оди заедно со кратковидност или далековидност.

Како да го прочитате рецептот за очила?

Рецептот обично е табела со два реда — за десното и за левото око — и неколку колони. Кратенките најчесто се на латиница:

Најчести ознаки на рецептот за очила
ОзнакаШто значиПример
OD / OSДесно / лево окоOD −1,50
SPHСфера: минус или плус диоптрија−2,25 или +1,00
CYLЦилиндар: јачина на астигматизмот−0,75
AXISОска на цилиндарот, во степени90
ADDДодаток за блиску, кај пресбиопија+2,00
PDРастојание меѓу зениците, во милиметри64

Рецептот за очила и рецептот за контактни леќи не се исти. Контактната леќа стои на окото, па јачината и мерките може да се разликуваат. Леќи земајте само по посебно мерење.

Како се мери диоптријата?

Мерењето е безболно и трае десетина минути. Најчесто оди вака:

  1. Авторефрактометар — гледате во слика во апаратот, а тој за неколку секунди ја проценува диоптријата.
  2. Табла со букви — оптометристот или офталмологот става различни стакла пред окото и ве прашува со кое гледате појасно.
  3. Проверка на двете очи заедно и на гледањето одблизу, особено по 40-тата.
  4. Кај децата често се даваат капки што го опуштаат мускулот на леќата, за да се измери вистинската диоптрија без несвесното напрегање.

Зошто диоптријата се менува со годините?

Диоптријата не е засекогаш иста. Кај децата и младите кратковидноста често расте до раните дваесетти години. Меѓу 40 и 60 години речиси секому му се појавува потреба од плус за блиску. Кај постарите, почетна катаракта може да ја „помести“ диоптријата кон минус.

Привремени промени се можни и при дијабетес, кога шеќерот во крвта многу варира, и при некои лекови. Затоа нагла промена на видот е причина за преглед, а не само за нови очила.

Како се исправа рефракциската грешка?

Според NEI, очилата и контактните леќи се најчестиот начин на исправање. Изборот зависи од диоптријата, од работата, од спортот и од тоа што ви е удобно.

  • Очила — наједноставното и најбезбедното решение; за пресбиопија постојат и бифокални и прогресивни стакла.
  • Контактни леќи — дневни, двонеделни или месечни; бараат грижа за хигиената и редовни контроли.
  • Ласерска корекција — кај дел од возрасните со стабилна диоптрија, по детален преглед.
  • Вградување леќа — кај поголеми диоптрии или заедно со операција на катаракта.

На што да внимаваат родителите кај децата?

Децата ретко се жалат дека не гледаат добро — тие мислат дека сите гледаат како нив. Затоа родителите и учителите се тие што први забележуваат знаци: детето ги стеснува очите, седи премногу блиску до телевизорот, ја навалува главата, често ги трие очите или избегнува читање.

Прв преглед кај очен лекар е добро да се направи уште пред поаѓање на училиште, а потоа според советот на лекарот. Ако едното или двете родители се кратковидни, прегледите нека бидат почести.

Истражувањата постојано ја потврдуваат една едноставна навика: повеќе време надвор. Игра во дворот, прошетка до парк или велосипед по училиште не се само забава — дневната светлина и гледањето во далечина се поврзуваат со поретка кратковидност кај децата.

Кога веднаш кај очен лекар?

Бавната промена на диоптријата не е итна состојба. Но одете веднаш кај офталмолог или на итна служба ако: нагло ослабе видот на едното око, видите светкања или сенка како завеса, имате силна болка во окото со црвенило, одненадеж гледате двојно или видот ненадејно се замати и не се избиструва.

За возрасните над 40 години преглед кај очен лекар на една до две години е добра навика, дури и кога очилата се чини дека се во ред.

Кои навики им годат на очите што многу работат?

  • правилото 20-20-20: на секои 20 минути пред екран, 20 секунди гледајте нешто оддалечено околу 6 метри;
  • екранот држете го на една подадена рака растојание и малку под висината на очите;
  • читајте на добро, рамномерно светло;
  • носете ги очилата што ви се препишани, а не стари или позајмени;
  • кај децата — повеќе време надвор, на дневна светлина.

Можат ли додатоците во исхрана да ја сменат диоптријата?

Не. Диоптријата е оптичка особина на окото и се исправа со очила, леќи или операција. Додатокот во исхрана не ја менува и не ги заменува ни очилата ни прегледот. Некои луѓе сепак во секојдневната грижа за очите додаваат хранливи материи како цинк и витамин А, кои според регистарот на ЕУ придонесуваат за одржување на нормален вид.

Кои се тие хранливи материи и каде ги има во храната, прочитајте во водичот витамини за очи.

Прашања и одговори

Колку диоптрии е многу?

Најчесто до −3 се смета за блага кратковидност, од −3 до −6 за умерена, а над −6 за висока. Кај високата кратковидност е добро прегледите да бидат почести.

Дали очилата ја влошуваат диоптријата?

Не. Правилно измерените очила ја исправаат сликата; диоптријата се менува поради растот, годините или други причини, а не поради носењето очила.

Што значи ако имам плус на едното, а минус на другото око?

Тоа се вика анизометропија. Не е реткост, но бара внимателно мерење и избор на стакла, па разговарајте со офталмологот.

Можам ли да купам готови очила за читање?

За краткотрајно читање многумина ги користат. Сепак, добро е барем еднаш да се измери видот, бидејќи двете очи често имаат различна диоптрија или астигматизам.

На колку време треба да ја проверувам диоптријата?

Возрасните на една до две години, децата и луѓето со дијабетес почесто, по совет на лекарот, и секогаш кога ќе забележите промена.

Дали морковите ја намалуваат диоптријата?

Не. Морковите се добар извор на бета-каротен за витамин А, но диоптријата е оптичка особина на окото и се исправа со очила или леќи.

Извори

  1. National Eye Institute (NEI): Refractive Errors
  2. Wikipedia: Dioptre
  3. Wikipedia: Refractive error
  4. Wikipedia: Near-sightedness
  5. Светска здравствена организација: Blindness and vision impairment

Текстот го подготви редакцијата на OCaps360 врз основа на наведените извори. Не го заменува советот од очен лекар (офталмолог).

Постар маж чита весник на маса крај прозорец
Катаракта

Катаракта е заматување на леќата во окото што најчесто доаѓа со годините. Кои се првите знаци, како офталмологот ја проверува и кога е време за операција.

Храна за очите: моркови, спанаќ, јајца, ореви и цитрусни овошја на маса
Витамини за очи

Витамини за очи: витамин А и бета-каротен, цинк, витамин Ц и Е, лутеин и омега-3. Во која храна ги има, што вели регистарот на ЕУ и што покажале студиите AREDS.

Жолто-портокалови цветови тагетес, извор на лутеин
Лутеин

Лутеинот е жолт пигмент што се собира во макулата на окото. Во која храна го има, што истражувале студиите AREDS2 и како да го внесувате преку исхраната.

O Caps — капсули за секојдневна грижа за очите
O Caps

O Caps е додаток во исхрана за очите: 15 капсули со бета-каротен, витамин Ц, цинк и витамин Е. Една капсула меѓу оброците, цена 2.400 ден., плаќање при достава.

Капсули за вид и грижа за очите: каталог и водич OCaps360

OCaps360 е независен каталог за грижа за очите во Северна Македонија: O Caps, состав, цена во денари, нарачка со плаќање при достава и водичи за видот.

O Caps

O Caps: нарачајте со плаќање при достава

Оставете име и телефон, а операторот на продавачот ве повикува и ги потврдува нарачката и доставата.

Нарачајте O Caps · 2.400 ден. →