Витамини за очите: од моркови и спанаќ до цинк и витамин Е

За видот најчесто се спомнуваат витамин А (и бета-каротенот од кој телото го создава), цинкот, витамините Ц и Е, пигментите лутеин и зеаксантин и мастите омега-3. Повеќето ги добиваме од шарена храна: моркови, зелен лиснат зеленчук, јајца, цитруси, ореви и риба. Според регистарот на ЕУ, витаминот А и цинкот придонесуваат за одржување на нормален вид.

Храна за очите: моркови, спанаќ, јајца, ореви и цитрусни овошја на маса

Зошто на очите им требаат хранливи материи?

Окото е мал, но многу вреден орган. Мрежницата постојано ја претвора светлината во нервни сигнали и при тоа троши многу енергија и кислород. Леќата мора да остане проѕирна децении. Солзниот филм на површината се обновува со секое трепкање.

За сето тоа телото користи витамини, минерали и масти што ги внесуваме со храната. Американската академија за офталмологија (AAO) нагласува дека разновидната исхрана со многу овошје и зеленчук е основата на грижата за очите — пред секој додаток.

Подолу ги поминуваме хранливите материи што најчесто се спомнуваат кога станува збор за видот: што се, каде ги има и што точно за нив кажуваат изворите.

Витамин А и бета-каротен: зошто се важни за видот?

Витаминот А е дел од родопсинот — пигментот во мрежницата што ни овозможува да гледаме при слаба светлина. Според NIH, еден од првите знаци на недостиг од витамин А е ноќното слепило, потешкото гледање во самрак и во темнина.

Готов витамин А има во црниот дроб, јајцата, млекото и сирењето. Растителната храна, пак, содржи бета-каротен — портокалов пигмент што телото го претвора во витамин А по потреба. Затоа бета-каротенот се вика провитамин А.

Според регистарот на здравствени тврдења на ЕУ, витаминот А придонесува за одржување на нормален вид и за нормална функција на имунолошкиот систем. Најмногу бета-каротен има во морковите, тиквата, слатките компири, кајсиите, спанаќот и зелката.

Свежи портокалови моркови со зелени листови на дрвена подлога

Што прави цинкот во окото?

Цинкот е минерал во трагови, но во окото го има изненадувачки многу — особено во мрежницата и во слојот клетки под неа. Учествува во ензимите што му помагаат на витаминот А да стигне од црниот дроб до мрежницата.

Регистарот на ЕУ наведува дека цинкот придонесува за одржување на нормален вид, за заштита на клетките од оксидативен стрес и за нормална функција на имунолошкиот систем. Добри извори се црвеното месо, живината, јајцата, мешунките, семките од тиква, сусамот и интегралните житарки.

Повеќе цинк не значи подобро. Според NIH, горната граница за возрасни е 40 mg дневно од сите извори, а подолгото внесување големи количини може да го намали бакарот во телото. Детално за цинкот — на страницата цинк.

Како придонесуваат витамините Ц и Е?

Витаминот Ц и витаминот Е се двата најпознати антиоксидативни витамини. Витаминот Ц е растворлив во вода и го има многу во течноста во предниот дел на окото. Витаминот Е е растворлив во масти и ги штити мастите во клеточните мембрани.

Според регистарот на ЕУ, и двата придонесуваат за заштита на клетките од оксидативен стрес. За витаминот Ц има и одобрени тврдења дека придонесува за намалување на заморот и исцрпеноста и за нормално создавање колаген за нормална функција на крвните садови.

Каде има витамин Ц?

Во пиперките, брокулата, зелката, киви, јагодите и цитрусите. Бидејќи се губи при долго варење, добро е дел од зеленчукот да се јаде свеж. Повеќе — на страницата витамин Ц.

Каде има витамин Е?

Во сончогледовите семки, бадемите, лешниците, растителните масла и зелениот лиснат зеленчук. Една шака ореви или бадеми дневно е лесен начин да го внесете. Повеќе — на страницата витамин Е.

Преполовени портокали, лимони и грејпфрут, извор на витамин Ц

Што се лутеинот и зеаксантинот?

Лутеинот и зеаксантинот се жолти пигменти од групата каротеноиди. Во окото се собираат во макулата — малата централна точка на мрежницата што ни овозможува да читаме и да ги препознаваме лицата. Таму делуваат како природен филтер за сината светлина.

Ги има најмногу во спанаќот, зелката, блитвата, брокулата, грашокот, пченката и жолчката од јајцето. За нив во регистарот на ЕУ нема одобрено здравствено тврдење, но се меѓу најистражуваните хранливи материи во врска со очите. Опширно пишуваме во водичот лутеин.

Дали омега-3 мастите се поврзани со очите?

Омега-3 масните киселини, особено DHA, се важен градежен дел на мрежницата. Ги има најмногу во мрсната риба — скуша, сардина, лосос, пастрмка — а растителниот облик во лененото семе, оревите и чијата.

AAO ги спомнува омега-3 мастите меѓу хранливите материи во исхраната за очите. Две порции риба неделно е едноставна и вкусна цел за секое семејство.

Што е AREDS и што покажале тие студии?

Кога ќе се пребарува „витамини за очи“, често се појавува кратенката AREDS. Тоа се две големи студии на американскиот Национален институт за очи кои испитувале одредена формула со високи дози на витамин Ц, витамин Е, цинк, бакар и бета-каротен — во втората студија бета-каротенот бил заменет со лутеин и зеаксантин.

Важно е да се знае на кого се однесуваат резултатите. Студиите биле кај луѓе што веќе имале средна фаза на возрасна макуларна дегенерација (AMD), со дози многу повисоки од оние во храната, и под надзор на лекари. Кај таа група формулата го забавила напредувањето кон доцната фаза на болеста.

Резултатите од AREDS се однесуваат на таа конкретна формула и на таа група луѓе. Ако имате AMD, за таква формула одлучува офталмологот. Бета-каротенот во AREDS2 бил заменет затоа што високите дози кај пушачите се поврзуваат со поголем ризик од рак на белите дробови — затоа пушачите пред додатоци со бета-каротен нека се посоветуваат со лекар.

Како да ги внесете овие хранливи материи преку храната?

Не треба посебна диета. Доволно е секој ден во чинијата да има нешто портокалово, нешто зелено и нешто од јаткастите плодови, а риба барем двапати неделно. Еве пример:

Хранливи материи за очите и секојдневни извори
Хранлива материјаХранаЛесен пример
Бета-каротенМоркови, тиква, кајсииСалата од ренани моркови
ЛутеинСпанаќ, зелка, блитваПита со спанаќ или чорба
ЦинкМесо, мешунки, семкиГрав или леќа еднаш неделно
Витамин ЦПиперки, цитруси, зелкаСвежа пиперка покрај ручекот
Витамин ЕОреви, бадеми, маслаШака ореви попладне
Омега-3Скуша, сардина, пастрмкаРиба двапати неделно
Ореви во лушпа и без лушпа во дрвена чинија

Дали храната е доволна или ви треба и додаток?

За повеќето луѓе разновидната исхрана е основата и често е доволна. Сепак, во пракса чинијата ретко е идеална: брз ручек на работа, малку свеж зеленчук во зима, риба поретко отколку што планираме.

Затоа дел од возрасните, особено по 40-тата и кога многу работат пред екран, избираат и додаток во исхрана со позната хранлива материја за видот. Добро е да изберете производ со јасен состав, да ја почитувате дозата од етикетата и да проверите колку цинк и витамин А веќе внесувате од други додатоци.

Кога треба прво да прашате очен лекар?

Витамините се за секојдневната грижа, а не за итни ситуации. Нагло губење на видот, светкања и сенка како завеса, силна болка во окото со црвенило, двојни слики или ненадејно заматување бараат веднаш офталмолог или итна служба.

Прашајте лекар пред да земате додатоци ако имате очна состојба што се следи, ако земате лекови, ако пушите или ако сте бремени или доите.

Каде се вклопуваат додатоците во исхрана?

Додатокот во исхрана не ги третира очните болести и не ги заменува прегледот, очилата ни разновидната исхрана. Некои луѓе сепак во секојдневната грижа додаваат хранливи материи како цинк и витамин А, кои придонесуваат за одржување на нормален вид.

Таков е и O Caps: капсули со бета-каротен, витамин Ц, цинк и витамин Е, по една меѓу оброците. Составот е објаснет на страницата состав на O Caps, а за самиот производ пишуваме на страницата O Caps.

Прашања и одговори

Кој витамин е најважен за очите?

Нема еден единствен. Витаминот А е клучен за гледање при слаба светлина, а цинкот, витамините Ц и Е, лутеинот и омега-3 мастите имаат свои улоги. Најдобро е да ги добивате од разновидна храна.

Дали морковите навистина се добри за очите?

Да, морковите се богат извор на бета-каротен, од кој телото создава витамин А. Тие не ја менуваат диоптријата, но придонесуваат за внесот на витамин А.

Може ли да се внесе премногу витамин А?

Може, ако се земаат високи дози готов витамин А од додатоци. Бета-каротенот од храната телото го претвора само колку што му треба. Пушачите пред додатоци со бета-каротен нека прашаат лекар.

Дали AREDS формулата е за сите?

Не. Тоа е формула со високи дози испитувана кај луѓе со средна фаза на возрасна макуларна дегенерација. За неа одлучува офталмологот.

Колку цинк смее да се внесе дневно?

Според NIH, горната граница за возрасни е 40 mg цинк дневно од сите извори заедно — храна и додатоци.

Дали децата треба да земаат витамини за очи?

Децата обично добиваат доволно од разновидната храна. Додатоците за очи за возрасни, како O Caps, не се наменети за деца.

Извори

  1. American Academy of Ophthalmology: Diet and Nutrition
  2. NIH Office of Dietary Supplements: Vitamin A and Carotenoids
  3. NIH Office of Dietary Supplements: Zinc
  4. National Eye Institute (NEI): AREDS/AREDS2
  5. Европска комисија: Регистар на здравствени тврдења на ЕУ

Текстот го подготви редакцијата на OCaps360 врз основа на наведените извори. Не го заменува советот од очен лекар (офталмолог).

Жолто-портокалови цветови тагетес, извор на лутеин
Лутеин

Лутеинот е жолт пигмент што се собира во макулата на окото. Во која храна го има, што истражувале студиите AREDS2 и како да го внесувате преку исхраната.

Постар маж чита весник на маса крај прозорец
Катаракта

Катаракта е заматување на леќата во окото што најчесто доаѓа со годините. Кои се првите знаци, како офталмологот ја проверува и кога е време за операција.

Состав на O Caps: четири хранливи материи и што значи секоја
Состав

O Caps состав: бета-каротен, витамин Ц, цинк и витамин Е. Што значи секоја состојка, што вели регистарот на ЕУ и каде на пакувањето се наведени количините.

Свежи моркови – најпознат извор на бета-каротен
Бета-каротен

Бета-каротенот е провитамин А: телото го претвора во витамин А, кој придонесува за одржување на нормален вид. Храна, дневен внес и зошто пушачите внимаваат.

Морков, спанаќ, јајца, риба и ореви – храна за очите на кујнска маса
Храна за очите

Храна за очите: морков, лиснат зеленчук, јајца, цитруси, ореви, риба и бобинки носат хранливи материи поврзани со видот. Еве едноставен план за цела недела.

O Caps — капсули за секојдневна грижа за очите
O Caps

O Caps е додаток во исхрана за очите: 15 капсули со бета-каротен, витамин Ц, цинк и витамин Е. Една капсула меѓу оброците, цена 2.400 ден., плаќање при достава.

O Caps

O Caps: нарачајте со плаќање при достава

Оставете име и телефон, а операторот на продавачот ве повикува и ги потврдува нарачката и доставата.

Нарачајте O Caps · 2.400 ден. →