Витамин Е (токоферол): антиоксиданс растворлив во масти

Витаминот Е е група соединенија растворливи во масти, од кои телото најмногу го користи алфа-токоферолот. Според регистарот на здравствени тврдења на ЕУ, витаминот Е придонесува за заштита на клетките од оксидативен стрес. Возрасните, според NIH, имаат потреба од 15 mg дневно, а најбогати извори се растителните масла, бадемите, лешниците и сончогледовите семки.

Масло и јаткасти плодови – природни извори на витамин Е

Што е витамин Е и кои форми ги има?

Под името витамин Е се кријат осум сродни соединенија: четири токофероли и четири токотриеноли. Телото најмногу го задржува и користи алфа-токоферолот, па препораките и етикетите се однесуваат токму на него. Повеќе за хемијата на оваа група има во статијата за витаминот Е на македонската Википедија.

Витаминот Е е растворлив во масти и се вградува во мембраните на клетките, тенката обвивка што ги штити. Таму, според NIH, делува како антиоксиданс: ги неутрализира слободните радикали пред да ги оштетат мастите во мембраната. Телото го користи и за одбраната од бактерии и вируси и за ширењето на крвните садови.

Што вели регистарот на ЕУ за витаминот Е?

Според регистарот на здравствени тврдења на ЕУ, за витаминот Е е одобрена следнава формулација:

  • витаминот Е придонесува за заштита на клетките од оксидативен стрес.

Тоа е одобреното здравствено тврдење за витаминот Е во Регулативата (ЕУ) бр. 432/2012. Се однесува на хранливата материја, а не на определен производ, и не опишува терапија на болест.

Зошто витаминот Е се поврзува со очите?

Мрежницата има многу масни киселини во мембраните на своите клетки и троши многу кислород. Тоа ја прави осетлива на оксидативен стрес, па антиоксидансите растворливи во масти, како витаминот Е, се природен предмет на интерес за истражувачите.

Во студијата AREDS витаминот Е бил дел од формулата со високи дози, заедно со витамин Ц, цинк и бакар, испитувана кај луѓе со средно напредната старосна макуларна дегенерација. NIH наведува дека истражувањата за витаминот Е и промените на леќата дале различни резултати. Затоа витаминот Е е најдобро да се гледа како дел од разновидната исхрана и од составот на додатоците, во рамките на тврдењето од регистарот на ЕУ.

Во која храна има најмногу витамин Е?

Витаминот Е го има главно во масната растителна храна. Според NIH, добри извори се:

  • масло од пченични никулци и сончогледово масло;
  • сончогледови семки – омилената грицка покрај телевизорот;
  • бадеми, лешници и кикирики;
  • спанаќ и брокула;
  • авокадо, киви и манго;
  • маслиново масло, во помали количини.

Како да не го изгубите при готвење

Витаминот Е е чувствителен на висока температура и на светлина. Маслата чувајте ги затворени, во темно шише, а повеќе витамин ќе внесете со масло во салата отколку со масло за пржење. Јаткастите плодови се најдобри сурови или лесно попечени, без многу сол.

Ореви и други јаткасти плодови во дрвена чинија – извор на витамин Е

Колку витамин Е е потребно дневно?

Количината се изразува во милиграми алфа-токоферол. На постарите етикети може да сретнете и меѓународни единици (IU), кои за природната и за синтетичката форма се пресметуваат различно.

МеркаКоличинаИзвор
НРВ на етикетите12 mgРегулатива (ЕУ) бр. 1169/2011
Препорачан внес, возрасни15 mgNIH, САД
Препорачан внес при доење19 mgNIH, САД
Горна граница од сите извори300 mgEFSA, ЕУ
Горна граница од додатоци1.000 mgNIH, САД

Со храна речиси е невозможно да се надмине горната граница. Таа е важна кај додатоците со високи дози, особено кога се земаат повеќе производи истовремено.

Кој почесто има недостиг од витамин Е?

Изразениот недостиг на витамин Е е редок, бидејќи телото го чува во масното ткиво и го троши постепено. Според NIH, почесто се јавува кај луѓе што тешко ги апсорбираат мастите од храната:

  • кај хронични болести на цревата или на панкреасот;
  • кај цистична фиброза;
  • кај ретки наследни нарушувања на метаболизмот на мастите;
  • кај многу строги диети со речиси без масти.

Зошто мастите се важни

Витаминот Е се апсорбира заедно со мастите. Салата без капка масло или појадок без јаткасти плодови носат помалку витамин Е отколку што изгледа. Лажица масло или шака семки го решаваат тоа.

Кога е потребна претпазливост со витаминот Е?

Витаминот Е од храната не носи ризик. Кај додатоците со високи дози NIH наведува неколку ситуации на кои вреди да се внимава:

  • високите дози можат да го зголемат ризикот од крварење, особено кај луѓе што земаат лекови за разредување на крвта;
  • пред планирана операција кажете му на лекарот кои додатоци ги земате;
  • ако примате хемотерапија или зрачење, за антиоксидансите разговарајте со онкологот;
  • ако земате лекови за холестерол, прашајте го лекарот за комбинацијата со антиоксиданси.

Како витаминот Е се наведува на етикетите?

Во табелата со активни состојки витаминот Е стои во милиграми, понекогаш со ознаката α-TE (алфа-токоферол еквиваленти), и со процент од НРВ. Во листата на состојки ќе ја видите формата: d-алфа-токоферол е природната форма, а dl-алфа-токоферол или dl-алфа-токоферил ацетат е синтетичката. Природната форма телото ја користи поефикасно, па од синтетичката е потребна нешто поголема количина.

Токоферолите се користат и како додаток во храната, за маслата да не се гранат, под ознаките Е306 до Е309. Кога ги гледате во листата на состојки на некое масло, тоа е заштита на самиот производ.

Во O Caps витаминот Е е една од четирите состојки според картичката на продавачот, заедно со бета-каротенот, витаминот Ц и цинкот. Количината и формата по капсула ги наведува производителот на пакувањето. Целиот состав и упатството за употреба се на страницата O Caps состав.

Производи од каталогот што ја содржат оваа состојка

Прашања и одговори

Дали витаминот Е е добар за очите?

Според регистарот на ЕУ, витаминот Е придонесува за заштита на клетките од оксидативен стрес, а клетките на мрежницата се особено изложени на него. Затоа е честа состојка во додатоците за очи, заедно со витаминот Ц. Не ги заменува прегледот кај офталмолог ни очилата.

Кои масла се најбогати со витамин Е?

Маслото од пченични никулци и сончогледовото масло. Маслиновото масло има помалку, но е добар избор за салата. Неколку бадеми или лешници дневно се исто така добар извор.

Може ли витаминот Е да се зема со лекови за разредување на крвта?

Само по договор со лекарот. Високите дози витамин Е можат да го зголемат ризикот од крварење кај луѓе што земаат такви лекови.

Што значи IU на етикетата?

Меѓународна единица, постара мерка. Според NIH, 1 mg природен алфа-токоферол е околу 1,5 IU, а 1 mg синтетичка форма околу 2,2 IU. Етикетите во ЕУ денес ја користат мерката mg.

Колку витамин Е има во O Caps?

Количината по капсула ја наведува производителот на пакувањето (декларацијата). Продавачот во картичката ги наведува состојките, а ние не објавуваме бројки што не се објавени.

Извори

  1. Википедија: Витамин Е
  2. Wikipedia: Vitamin E
  3. NIH Office of Dietary Supplements: Vitamin E – Fact Sheet for Consumers
  4. European Commission: EU register of health claims
  5. National Eye Institute: Age-Related Eye Disease Studies (AREDS/AREDS2)
  6. EFSA: Dietary reference values

Текстот го подготви редакцијата на OCaps360 врз основа на наведените извори. Не го заменува советот од очен лекар (офталмолог).

Преполовени лимон, портокал и лимета – цитрусно овошје богато со витамин Ц
Витамин Ц

Витаминот Ц придонесува за заштита на клетките од оксидативен стрес и за намалување на заморот. Кои намирници го имаат, колку треба дневно и која е горната граница.

Цинк како минерал – состојка на додатоците во исхрана за очи
Цинк

Цинкот е минерал што придонесува за одржување на нормален вид, според регистарот на ЕУ. Во која храна го има, колку е потребно дневно и која е горната граница.

Капсули на додаток во исхрана наредени на светла подлога
Состојки

Речник на состојките во додатоците за очи: бета-каротен, витамин Ц, цинк и витамин Е. Што е провитамин А, што значи НРВ и каде на пакувањето стојат количините.

Состав на O Caps: четири хранливи материи и што значи секоја
Состав

O Caps состав: бета-каротен, витамин Ц, цинк и витамин Е. Што значи секоја состојка, што вели регистарот на ЕУ и каде на пакувањето се наведени количините.

Морков, спанаќ, јајца, риба и ореви – храна за очите на кујнска маса
Храна за очите

Храна за очите: морков, лиснат зеленчук, јајца, цитруси, ореви, риба и бобинки носат хранливи материи поврзани со видот. Еве едноставен план за цела недела.

O Caps

O Caps: нарачајте со плаќање при достава

Оставете име и телефон, а операторот на продавачот ве повикува и ги потврдува нарачката и доставата.

Нарачајте O Caps · 2.400 ден. →